Dat we in een bijzondere tijd leven, is al heel vaak en om verschillende redenen geroepen. Maar ik wil daar toch graag bij aansluiten om redenen die ik nu zal noemen. Ik heb de indruk dat we echt in een heel bijzondere tijd leven. Ik heb ook het gevoel dat veel mensen ermee geholpen zijn met een soort bewustwording van bepaalde ontwikkelingen in deze tijd. Dit klinkt misschien wat betuttelend, maar ik bedoel eigenlijk alleen maar te zeggen dat het mij enorm heeft geholpen en dat ik de indruk heb dat anderen hier ook iets aan kunnen hebben. En ik ben me altijd weer bewust van mijn beperktheid en mijn behoefte aan aanvulling.
Sinds veel ontwikkelingen in de vorige eeuw hoeven we ons minder te laten imponeren wat de grote verhalen ons voorschrijven. Dat geldt voor religieuze grote verhalen, maar dat geldt zeker ook voor wetenschappelijke grote verhalen. Dit besef kan zowel gevoelens van angst als gevoelens van bevrijding oproepen. Maar met een open waarachtige houding en een gezond besef van identiteit in je rugzak heb je genoeg ego-kracht om op avontuur te gaan =)
Voor dit avontuur heeft het postmodernisme al veel lof gekregen, maar het lijkt me fair om ook eens de mensen te noemen, waarbij de postmodernen op de schouders staan. De ontwikkelingen gaan – volgens mij – het postmodernisme ver te boven. Alleen is het een handige term die aanhaakt bij ontwikkelingen en bij mensen die in deze bewustwording zitten.
Ik ben me bewust dat met de volgende mensen nog lang niet alles is gezegd, maar het lijkt me op z’n minst een aanvulling op de grote nadruk die er tegenwoordig op het postmodernisme ligt. Het lijkt me ook een aanvulling die voorbij het relativisme gaat van sommige postmodernen. Er is niet alleen deconstructie, maar er is ook nog zoiets als een bewustwording van nieuwe verbanden en nieuwe loyaliteiten. Dat is wel mijn ervaring. Ik noem het maar even voor het gemak “nieuw traditionalisme”. Om niet gelijk te denken aan klederdracht en klompendans is “NewTrads” misschien hipper =) Eerst noem ik wat namen die de weg hebben bereid om uiteindelijk te verduidelijken wat ik met NewTrads bedoel. En misschien kom ik er straks achter dat er allang zoiets bestaat.
Martin Heidegger
We hebben Heidegger al eerder genoemd en geroemd als degene die de eeuwenlange nadruk op de epistemologie bekritiseerde door een nieuwe ontologie te ontwikkelen waarbinnen epistemologie een plek heeft. Niet wat we kunnen weten is de belangrijkste vraag in de filosofie, maar de vraag naar ons zijn en onze verbondenheid met onze omgeving is de belangrijkste vraag in de filosofie. Onze kennisleer volgt dan als een interpretatie van deze verbondenheid met onze omgeving. Dit lijkt me het dynamiet geweest onder de cartiaanse gedachte dat we ons primair moeten richten op onze rationele verbondenheid met onze omgeving. En daarmee richtte hij de aandacht niet op de omgeving maar op onszelf. Daar zijn – volgens Descartes – de belangrijkste ideeen al in zuivere vorm aanwezig. Heidegger haalde dit onderuit en maakte onze verbinding weer meer dan rationeel. Het denken vindt immers plaats als onderdeel van ons zijn en onze zijnsverbondenheid.
Ludwig Wittgenstein
Een andere “wegbereider” is de filosoof Ludwig Wittgenstein. Niet zozeer in zijn hoofdwerk: Tractatus logico philosophicus, maar vooral ook in zijn latere leven (door sommigen Wittgenstein 2 genoemd). Ik wil de komende tijd zijn biografie lezen, dus dan heb ik wat meer now-how. Daarin staat nog meer over zijn geloofshouding, die voor Wittgenstein belangrijker is geweest dan zijn filosofische en wetenschappelijke activiteiten. Ik ben dat ook al tegengekomen in zijn boek “Over zekerheid” (zie citaat hieronder) waarin aantekening zijn verzameld van de jaren vlak voor zijn dood. Nu kan ik zeggen dat hij – net als Heidegger – een bijdrage leverde om de overheersing van de grote imponerende verhalen te ontkrachten. Niet door de ontologie erop los te laten, maar veel meer door een “sociologische” benadering van kennis voor te stellen. Als wij kennis opdoen of een taal ontwikkelen en daar ook regels voor opstellen (methodieken) dan heeft onze kennis/taal alleen de geldigheid binnen het taalspel waar ze functioneren. Dit geldt voor wetenschappen onderling, maar dit geldt ook voor wetenschappelijke kennis ten opzichte van onze algemene kennis. De regels die we immers vooraf afspreken zijn geldig voor een bepaald terrein. Aldus mijn gebrekkige weergave van zijn theorie. Later heeft hij dit nog verder uitgewerkt en zelfs genoemd dat het boek van de formele kennis ondergeschikt is aan het boek van het leven. Maar hier wil ik dus meer over lezen.
Thomas Kuhn
Een andere filosoof die we minder terughoren, maar die voor een enorme mokerslag heeft gezorgd in de hedendaagse kennisleer is Thomas Kuhn. Uit een Joods gezin geboren Amerikaan. In zijn boek “The structure of scientific revolutions” geeft hij een belangrijke bijdrage aan de verzwakking van de imponerende wetenschappelijke verhalen door vanuit de geschiedenis en de sociologie te wijzen op het tijdgebonden karakter van wetenschappelijke paradigma’s. Deze paradigma’s evolueren niet naar een punt van hoogste perfectie – zoals de logisch positivisten meenden – maar veranderen sprongsgewijs onder invloed van sociale en historische ontwikkelingen. Hij onderscheid hierin vier fasen: 1. pre-wetenschap: de fase zonder paradigma en eenstemmigheid (geen vooruitgang) 2. normale wetenschap: de fase met paradigma en eenstemmigheid 3. crisis: de fase waarin onverklaarbare verschijnselen binnen de theorie openlijk worden onderkent 4. revolutie: deze leidt tot een nieuwe normale wetenschap.
Deze visie koppelt de geldigheid niet alleen aan de gebieden waarin ze geldig zijn, maar ook nog eens aan de tijd waarin zij geldig zijn. Historicisme of historisme zijn ook termen die ermee in verband worden gebracht. Kennis is dus niet langer meer het ultieme verhaal voor overal en voor eens en altijd. Maar onze kennis heeft tijdelijke, contextuele geldigheid. Tenminste als het om wetenschappelijke kennis gaat, want daar gaat zijn boek over.
De theorie van Kuhn kan – grappig genoeg – niet uit onder zijn eigen conclusie en dat brengt ons bij de vraag vanuit welk tijdelijk paradigma Kuhn zijn uitspraken doet en of zijn theorie inmiddels over de houdbaarheidsdatum is geraakt =)
Verzwakking van het funderingsdenken
Funderingsdenken – in originele vorm – wil graag funderen op een fundament van algemeengeldende onbetwijfelbare zekerheden. Nu deze er niet meer zijn (volgens deze jongens) kan het funderingsmodel dus beter worden vervangen door een ander model. Fritjof Capra kwam zo bijvoorbeeld tot zijn netwerkmodel die beter past bij de nieuwe ontdekkingen binnen de natuurkunde. Een (holistisch) model wat daar nog steeds vrij gangbaar lijkt te zijn – heb ik me laten vertellen door een natuurkundige vriend.
De geldigheid van de hermeneutiek
De filosofische hermeneutiek is echter niet zo afhankelijk van deze metaforen. Omdat het vanuit de directe ervaring al een contextuele manier is van kennis verwerven en rekening houdt met het voortschrijdend inzicht, maar ook met de persoonlijke factoren hierin, heeft het een houdbaarheid die vrij lang meegaat. Er zijn geleerde heren die hermeneutiek dan ook verwant zien aan de manier waarop er in het jodendom al veel langer met kennis om wordt gegaan als het gaat om kennis van de Thora. Dit wordt altijd al in samenhang met de traditie, maar ook met nieuwe ontwikkelingen en persoonlijke factoren gepraktiseerd. Hermeneutiek is “a way of life”, zei Gadamer al.
Nieuwe theologie
Omdat theologie zich ook als een wetenschap wil laten gelden, ontkomt deze dus niet aan de kritiek van bovengenoemde mensen. Sommige christenen worden dan ‘een beetje’ bezorgd omdat we dan misschien zouden moeten twijfelen aan de basisbeginselen van ons geloof. Een gezonde zelfkritiek hierin kan altijd heilzaam werken, maar het lijkt me niet echt nodig om met dit belemmerende doemscenario te beginnen. De kritiek waar het hierom gaat reikt niet verder dan onze ‘wetenschappelijke’ of ‘formele’ formuleringen van ons geloof. Het heeft geen geldigheid op het terrein van onze beleving en ook niet direct op onze persoonlijke overtuigingen. Inderdaad kunnen we theologische schema’s en dogma’s kritisch bekijken in hun “taalspel” en hun ”tijdelijkheid”. Maar zijn veel mensen in de kerk zich al langere tijd van bewust. Hoewel dit besef helaas niet altijd leidt tot bescheidenheid. Anderzijds hoeven we niet bezorgd te zijn omdat deze kritiek juist ook een verzwakking betekent van de moderne theologie die het gezag van de bijbel heeft willen ontkrachten vanuit wetenschappelijke paradigma’s. Zo is het project van de “historische Jezus” en de moderne schriftkritiek nu ook niet meer dominant, omdat het uitgaat van een historisch paradigma die tijdgebonden is. De bijbel mag best kritisch worden bekeken vanuit historische optiek, dat kan ons zelfs helpen om de bijbel te verstaan en onze relatie met God te verfrissen. Echter is de invloed veranderd van dominant naar dienstbaar. Deze theorie imponeert niet langer en heeft geen uiteindelijk gezag bij ons persoonlijk bijbellezen. Dit gebeurt immers vanuit de ervaringen die wij in ons persoonlijk leven opdoen. Epistemologie heerst niet langer over de ontologie, kunnen we filosofisch zeggen.
De waarde van traditie
Als Vattimo na het postmodernisme de “geloofs-loyaliteit” niet zoekt met wetenschappelijke paradigma’s, maar met de brede christelijke traditie neemt hij de kritiek van de bovengenoemde heren zeer serieus. Traditie is geen wetenschappelijk paradigma waarbinnen ‘de’ logica vooral voor samenhang/coherentie moet zorgen en alle kennis moet worden herleid tot het fundament. Logica heeft een rol, maar deze is ondergeschikt aan de relatie van mensen onderling en de relatie van mensen met God waarin de bijbel een centrale plek inneemt. De bijbel als fundament – zoals vele christenen nog steeds terecht roepen – is een ander soort fundament dan het fundament uit de modernistische wetenschap. De bijbel leent zich – volgens mij – voortdurend voor herinterpretatie in een persoonlijke context aan de hand van persoonlijke ervaringen. Daarbij heeft de traditie van oudser minder pretenties gehad dan de idealen die de wetenschap na de verlichting heeft verkondigd. Dat komt – volgens mij – door de rol die het mysterie in (een groot deel van) de traditie is blijven spelen. In die zin werd de wetenschap nog religieuzer dan de christelijke traditie. Met de overmoedige ont-tovering van de werkelijkheid konden zij zich – met weinig verantwoording van hun eigen subjectieve tijd/plaatsgebonden uitgangspunten – stevig in het zadel hijsen met hun professoren als nieuwe dominees en goeroes en hun methodieken als hun nieuwe liturgie. Zeker in de tijd van de logisch positivisten. In een traditie kan er – volgens mij – beter worden omgegaan met zaken als tijdelijkheid, subjectiviteit, paradoxen en tegenreacties. Dat hoort bij de menselijkheid van een traditie. Dit geldt helaas niet voor alle traditionele christenen die in een tegenreacties op de moderniteit zich bedienen van hetzelfde objectivistische jargon. Ik moet mezelf hierin dus wat terugfluiten. Er zijn te veel uitzonderingen geweest die hun traditie als moedertraditie hebben gesteld en alle andere tradities hebben verketterd, maar in deze tijd lijkt deze houding niet meer dominant aanwezig. En dat vind ik winst. Tradities waarin hierarchische structuren aanwezig zijn, lijken mij het meest traag in dit proces. Daar is nog meer invloed van ambtelijke individuen die hun status quo bedreigd zien worden. Maar zelfs de katholieke traditie en de gereformeerde traditie zijn in deze tijd meer open en meer bescheiden dan ooit. Natuurlijk zijn veel moderne en liberale christenen het on-eens met de openheid van de hedendaagse kerk, maar zij beweren dit op grond van hun modernistisch paradigma, waarin het gaat om enkele leerstellingen die door het moderne theologische paradigma waren verworpen. Vanuit die optiek zijn de tradities die vasthouden aan de lichamelijke opstanding en Jezus als enige middelaar “fundamenalistisch” en vergeten ze dat deze geloofsinhoud niet alleen vanuit een fundamentalistisch paradigma kan worden onderbouwd, maar ook kan groeien vanuit een nieuw paradigma waarin de ERVARING met Jezus en de ERVARING met bijbellezen tot deze overtuiging of geloofsinhoud kan leiden. Dan is er geen historisch fundament nodig. Hoewel historisch besef dan wel weer kan groeien en kan verrijken. De kerk kan dan een club van mensen worden die Jezus als “de middelaar” hebben leren kennen en waarvoor de historische gebeurtenissen in het leven, sterven en opstanding van Jezus van doorslaggevende betekenis zijn geweest.
De nieuwe traditionelen – NewTrads
Kortom we leven in een boeiende tijd waarin er veel vrijheid is. De vrijheid die was voorbehouden aan moderne en liberale theologen is nu vooral ook de vrijheid die van de “nieuwe traditionelen” geworden. En dat is iets anders dan nieuwe fundamentalisten =) Nieuwe traditionelen zijn in mijn beleving “ervaringsgericht traditioneel”. Denken niet in bouwwerken met stevige funderingen, maar komen elkaar tegen in netwerken met beginpunten en perspectieven. Ze zijn trouw aan hun ervaring en zoeken manieren om hun loyaliteit met de breedte van de christelijke traditie vorm te geven. Maar zoals het een nieuw traditioneel past wil ik hier niet te stellig over zijn en ben ik altijd bereid om in gesprek te gaan met deze interpretatie van de hedendaagse ontwikkelingen. Het is immers maar mijn interpretatie =) Maar je bent hier altijd welkom met kritiek, herkenning, aanvulling en vragen. Ik laat me heel graag aanvullen vanuit theologische invalshoek, omdat ik besef dat dit in dit hier wat beperkt naar voren komt. Dus doe je best.
NewTrads betekent dus niet traditioneel shoppen. Shoppen heeft veel te maken met welke BEHOEFTE je hebt. Dat veronderstelt een consumptief-paradigma. Wat NewTrads bewegen is loyaliteit vanuit hun persoonlijke en gedeelde ervaring. Het gaat om de waarachtige beleving/ervaring van verbondenheid. Een verbondenheid die een verbondenheid van de Geest kan blijken te zijn. Maar dat is mijn persoonlijke overtuiging geworden.
“Ik weet niet alleen dat de aarde al lang voor mijn geboorte bestond, maar ook dat het een groot lichaam is, dat met dat heeft vastgesteld, dat ik en de rest van de mensheid vele voorouders hebben, dat er boeken over al deze dingen bestaan, dat zulke boeken niet liegen, etc. etc. En dat weet ik allemaal? Ik geloof het. Dit geheel van kennis is me overgeleverd, en ik heb geen grond er aan te twijfelen, wel velerlei bevestigingen. En waarom zou ik niet zeggen: ik weet dat allemaal? Dat is toch wat men zegt? Maar niet alleen ik weet of ik geloof dat alles, maar anderen ook. Liever gezegd, ik geloof dat ze het geloven.”
Ludwig Wittgenstein in “Over zekerheid” nr 288 p.80
Ik herken me hier wel in, deze NewTrads… leuk woord btw.
Wel vraag ik me af of het netwerken en knooppunten uiteindelijk genoeg zijn om een hoopvolle toekomst te bouwen. Met de zevende regel ervaar ik veel verbindingen met een groot deel van de mensen die ook zoekt naar liefdevolle gemeenschappen, hulp wil geven, aan duurzaamheid wil doen, voor gerechtigheid opkomt, etc etc.
Er zijn dus veel knooppunten en dus ontstaan er netwerken. Toch denk ik dat er een “verhaal” nodig is om deze manier van leven te laten wortelen in een traditie. Dit hoeft geen “fundament” te zijn, of een wetenschappelijke methode, maar wel een soort wortel.
De third quest binnen het historische Jezus onderzoek ervaar ik niet als het leggen van een nieuw fundament van kennis, maar wel als zo’n wortel. Zeker als veel gelovigen leven binnen constructies is het goed om nieuwe frisse inzichten op tafel te krijgen. Niet als machtsmiddel, maar als integere houding naar het verleden waarin doorslaggevende gebeurtenissen hebben plaatsgevonden waarvan we de implicatie nog steeds mee maken. Als mensen beweren (binnen hun godsdienstige systeem) dat er andere gebeurtenissen hebben plaatsgevonden, dan implementeren ze iets anders. Dat kunnen we wel doen met alle liefde en oprechtheid, maar toch is er een behoorlijk kans dat ze er naast zitten en een gemeenschap bouwen rond valse vooronderstellingen. De kerkelijke wereld barst van de voorbeelden.
Hoi Johan, fijn dat je me uit mijn eenzaamheid verlost door hier even te zijn geweest!
Dank je voor je herkenning. Na mijn kritische woorden op je site hoopte ik natuurlijk weer op groeiende verbondenheid. Onze verbondenheid gaat natuurlijk dieper dan de woorden die we uiten, maar in jouw reactie zie ik onze verbondenheid terugkomen in je woorden.
Juist omdat dit netwerk in de “basis” geen epistemologisch netwerk is maar een levensnetwerk waarin we elkaar tegenkomen, ben ik het roerend met je eens over de regel waar je zo enthousiast voor bent. Of dit de 7de regel moet zijn weet ik nog niet, maar ik ben met je eens dat er een gezamenlijk besef in naastenliefde en in community de nodige samenhang kan verlenen. En als het om naastenliefde gaat dan is het voor mij zelfs een “moeten”. Naastenliefde moet! Een regel kan hier zeer dienstbaar in zijn. Daarom had ik in het begin ook wat kritische woorden geuit op de meer belijdende vorm van je regel, waarbij ik een meer levensgerichtheid voorstond. Maar dat was een eerste indruk van mij. Ik weet dat je in je doen en laten zeer levensgericht bent, dus dat maakt me blij en trots dat ik je zwager mag zijn =) Boeiend hierbij is natuurlijk ons gezamenlijke verbondenheid met de monastieke traditie. Daar zien we dat de monasten geen belijdenis maakten om tot een meer toegewijd leven te komen, maar een regel. Voor mij is dit voorlopig de liefdesregel van Augustinus. Maar ik orienteer nog steeds. Dus je aanvulling vind ik zeer waardevol en een steun voor mijn ‘verhaal’ hierboven.
Echter op het punt van “het verhaal” kan ik het maar niet met je eens worden. Een verhaal lijk me per definitie een epistemologische constructie. Ik leef geen verhaal. Zelfs geen script. En ik heb veel tv-ervaring met scripts, dus de metafoor komt wel dichtbij =) Het verhaal lijkt me een achteraf constructie. Herkenning en inspiratie lijkt me haalbaar als het om verhalen gaat, maar elk verhaal leidt weer tot een persoonlijke herinterpretatie. De bijbel vraagt immers ook altijd weer om een persoonlijke herinterpretatie. We zijn engaged! Verhalen spelen een “rol”, maar lijken mij altijd multi- en divers. Maar blijf me maar proberen te overtuigen, ik sluit niet uit dat ik tot andere inzichten kom… Voorlopig vind ik in “traditie” ruimte en openheid geven om je eigen ervaringen en niet-ervaringen en je eigen geloof en ongeloof een plek te geven. Ervaring en traditie vind ik minder statisch dan een verhaal. In een traditie hebben verhalen een plek. In een traditie kan je staan en leven en je kan op jouw beurt weer persoonlijk vorm geven aan een traditie. Dat heb ik minder bij “verhaal”…. Mijn missionaire bezwaren van het verhaal heb ik je al eerder genoemd. Verhalen wekken – volgens mij – in deze tijd veel achterdocht als groot imponerend en de ervaring onderdrukkend. Mensen zitten – volgens mij- niet te wachten op verhalen. Dat geldt eigenlijk ook voor traditie, dus vandaar mijn nadruk op de ervaring op vervolgens weer tot invulling van loyaliteit te komen naar de traditie. De gezamenlijkheid van de ervaring lijkt me het missionaire aanknopingspunt. Waarbij altijd nog kan worden gekeken naar verhalen en vertellingen, maar dan liever in de vorm van tradities waarin vele verhalen gangbaar zijn en vragen om een persoonlijke herinterpretatie.
Dat je the third quest niet als nieuw fundament van kennis ervaar vind ik fijn voor je. Dat zal je ruimte geven… en dat lijkt me heilzaam.
Waar het mij omgaat is dat de mensen van TTQ het ‘wat’ wat ze vinden ook begeleiden door hun zorgvuldig te zijn met ‘hoe’ hoe ze eraan zijn gekomen en met hun termen en formuleringen blijven aansluiten bij de waarachtigheid van hun ervaring en beleving. Daar ben ik gevoelig voor – en velen met mij. Ik hoef geen nieuw verhaal, ik laat me wel graag dienen met nieuwe inzichten en andere perspectieven. Maar wederom: nieuwe inzichten en perspectieven klinken minder massief en totalitair als een nieuw verhaal.
“Valse vooronderstellingen”- Valse vooronderstellingen impliceren jouw gelijk. Dat mag je van mij best zeggen als je je dit kan verbinden aan iets wat jij beleeft of waar jij vanuit gaat of waar je traditie of welk groter verband waar je deel van uitmaakt anders in staat. Voor mij is het hierin overtuigend als je kunt aantonen waar ze scheef groeien en dit kan verbinden met een verwijdering van de liefde. De liefde naar God en de liefde naar mensen. Volgens mij moet dat mogelijk zijn. Maar vanuit het perspectief van ervaring en getuigenis kan ik er nog meer over zeggen. Omdat deze “andere gebeurtenissen” uberhaupt op (tijdgebonden-scientistische) vooronderstellingen zijn gebasseerd is er alle reden voor verzwakking. Ze spreken immers niet uit ervaring, maar veelal vanuit hun “gebrek” aan ervaring en vanuit hun paradigma’s. Iemand die Jezus nu niet ervaart in een persoonlijke relatie etc. maar hem bijvoorbeeld alleen ziet als voorbeeld net als Malcolm X of Gandhi , kan vandaaruit moeilijk zeggen ik ga de traditie aanpassen. Het lijkt me dan meer “rechtdoen” aan zichzelf en aan de traditie zo iemand plaats neemt in een andere traditie. Volgens mij bestaat er al zoiets als een humanistische traditie waar ze kunnen aansluiten. Maar dat ligt gevoelig omdat er ergens wel loyaliteits banden zijn die nog intact zijn. Al is het maar met ouders, familie en bekenden. Oprechtheid en rechtdoen zijn niet zomaar termen. Daarmee doe je recht aan je beleving en aan getuigenissen van andere mensen. “Niet-ervaringen” hebben geen zeggingskracht over iets wat anderen wel hebben ervaren. Dat is een benadering vanuit het getuigenis-perspectief. NewTrads zijn immers vanuit de liefde traditioneel en ervaringsgericht =) En getuigenissen in het heden en in het verleden hebben ook nog eens een context van gedeelde ervaringen en getuigenissen en een betrouwbare ethische levenswandel die ondersteunend kunnen werken. Mensen die door een getuigenis van liefde veranderen van crimineel tot wereldverbeteraar, dat heeft zeggingskracht en dat is in de christelijke traditie meer dan eens voorgekomen en gebeurt nog steeds elke week als we de getuigenissen kunnen geloven… Iets waar de hedendaagse wetenschappelijke hoogontwikkelde psychotherapie met verlegenheid en afgunst naar kijkt.
Ik ben dus niet zo benauwd voor de niet-ervaringen van mensen die hun heil zoeken in paradigma’s. Wel als ze hiermee de getuigenissen van andere mensen geweld aandoen. Getuigenissen die in de bijbel door diverse auteurs en schriftgedeeltes zijn bekrachtigd en begeleid worden door levens van liefde. Dat overschreidt voor mij een grens van liefde. Helemaal als het ook nog eens een gedeelde ervaring is of verwijst naar een gedeelde ervaring van latere deelnemers aan deze traditie. Maar deze benadering vraagt nog wel om verdere doordenking zodat ik het allemaal wat korter en duidelijker kan verwoorden. Ik cirkel er nog teveel omheen.
Je noemde al eerder ook je bezwaar met ervaringen uit andere tradities. Dan laat ik nu even liggen en zal ik later een keer meenemen. Misschien wel aan de hand van de ervaring van Fritjof Capra die op het strand een dansende Shiva o.i.d. ervaart en zo tot een holistische interpretatie van de natuurkunde komt. Volgens mij kan dat namelijk ook een oprechte of liever waarachtige ervaring zijn.
Goed Johan, bedankt voor je reactie het helpt me weer op weg. Tot later weer.
vriendelijke groetjes,
Ronald
ps. speciaal voor de loyaliteit met jouw traditie de foto van de Spakenburgse klederdracht =)
een veel voorkomende situatie in huize ter Beek:
Mascha kan nog niet slapen en vraagt aan z’n vader: “Papa, ik kan nog niet slapen… wil je me nog een paar verhalen van vroeger vertellen?”
Sterkte ermee, Johan! Of heeft het verhaal al geholpen?
Wij hadden afgelopen nacht Joris wakker omdat er gisteren een nieuwe pergolapaal op zijn teen was gekomen, die hem dik, blauw en pijnlijk had gemaakt. Maar vanmorgen heeft hij zijn dikke blauwe grote teen trots aan al zijn klasgenoten laten zien =)
Helaas heb ik niet aan verhalen gedacht. Maar ik ben dan ook niet zo van de verhalen =) We hebben meer hem geknuffeld want hij huilde te hard om er bovenuit te komen.
Misschien kan je – als de verhalen niet werken – aan Mascha de zevende regel voorlezen =)
Maar ik liep al met de vraag rond om jouw visie te vragen over de verhouding tussen regel en verhaal. Neemt het verhaal nu plaats in je leven met de regel of neemt de regel nu plaats in je leven met het verhaal? Of beide?
Als je er een mag laten vallen welke zou je dan schrappen?
Dit is geen strikvraag, Johan =) alleen nieuwsgierig hoe jij dit beleeft.
groetjes en voor huize ter Beek een goede nachtrust gewenst!!
[...] De nieuwe traditionelen zwak geloven – PeopleRank: 1 – 24 sep. 2009 … Martin Heidegger We hebben Heidegger al eerder genoemd en geroemd als degene die de eeuwenlange nadruk op de epistemologie bekritiseerde door een nieuwe ontologie te ontwikkelen waarbinnen epistemologie een plek heeft. Niet wat we kunnen weten is de… Mensen genoemd : Ludwig Wittgenstein + stemmen [...]