Laat de apologetiek mij van mijn zwakke geloof vallen?

Afgelopen maanden heb ik mij oprecht verbaast over de ontwikkelingen om het christelijke geloof op een rationele manier te verantwoorden. Zo kwam ik tot mijn vorige post over apologetiek.

Deze bezigheden om het christelijk geloof op een redelijke manier te beargumenteren had ik al eerder in mijn leven afgeschreven vanwege de beperkingen van de redelijkheid. Het leven is voor mij immers zoveel meer dan woorden kunnen vatten.

In mijn beleving hebben veel mensen in de vorige eeuw(en) de beperkingen van de sterk (be)heersende rationaliteit “overtuigend” aangetoond. Ook mijn persoonlijke ervaringen spreken hierin boekdelen. Zodoende kwam ik uit bij het zwakke denken en mijn zwak geloven.

Maar ik kan nu zeggen dat mijn interesse weer is gewekt. Het helpt me hierbij niet om bij voorbaat cynisch te reageren dat het nutteloos is. Dergelijke reactie zit zeker in mijn repertoire, maar in dit bijzondere geval doe ik de ontwikkeling tekort en sluit ik mij af van het actuele gesprek. Ik wil ook met een open-mind er naar kijken en zo mijn eigen conclusies trekken als het gaat om de betekenis en de waarde van deze ontwikkelingen. De grote vraag voor mij is nu: “zal deze interesse in de nieuwe apologetiek mij ook van mijn zwakke geloof laten vallen?”😉

Hoewel september voor mij altijd een maand is van veel opstartende activiteiten, speelt dit nog steeds mee op de achtergrond. Alleen kwam ik niet eerder aan bloggen toe. Dat had ook te maken met een periode van ziekte en zwakheid vanwege een virus. Ik ben nog steeds aan het herstellen.

Mijn hernieuwde belangstelling voor apologetiek werd het eerst gewekt door het nieuwe boek van Alister McGrath (zie kantlijn). Dit boek moest ik overhaast lezen omdat we hem in levende lijve moesten interviewen voor het EO/ForumC project “Zin in Wetenschap”. Ik was hierbij verantwoordelijk voor de vragen en voor de line-up. Ik ben enthousiast dat McGrath in dit “Handboek Apologetiek” zeer open-minded en constructief op het postmodernisme reageert. Dit heb ik in zijn vorige boek “Bruggen bouwen” gemist. Nu dateert dit boek al uit 1991, maar dat vind ik geen excuus om deze stroming niet een duidelijke plek te geven in een boek over apologetiek. Maar nu is deze stroming ook wat meer uitgekristaliseerd en kunnen we er meer zinnige dingen over zeggen. Dat doet McGrath dan ook zeer constructief in zijn recente “Handboek Apologetiek”. Zie mijn vorige blog.

Na ons interview met Alister McGrath is dit thema nog eens verder verdiept door mijn contact met Emanuel Rutten. Hij is wiskundige/filosoof en promoveerde met suces afgelopen donderdag aan de Vrije Universiteit op het onderwerp ‘A Critical Assessment of Contemporary Cosmological Arguments: Towards a Renewed Case for Theism’. Ik was bij zijn promotie, maar ik kende Emanuel al wat langer via de “social media” en had ook al eens kritisch op één van zijn bijdragen gereageerd. Daarbij was ik zeer sceptisch over het nut van rationele argumentatie ten gunste van het christelijk geloof. Daar ben ik immers teveel existentialist voor🙂

Een derde factor van invloed is mijn contact met iemand van de kerkelijke jongerengroep waar ik coach ben. Laat ik hem Sam noemen. Sam is erg bezig met dit onderwerp en is zelfs op een apologetiek-kamp geweest. Omdat ik me daar ernstige zorgen over maakte😉 raakte ik steeds meer met Sam in gesprek over dit onderwerp.

En toen kwam de vraag of ik een radioserie over geloof en wetenschap wilde maken met collega Andries Knevel. We noemde het net als de filmpjes voor ForumC “Zin in Wetenschap” en de programma’s werden in de zomer uitgezonden op het tijdstip van Andries Radio. Ik had 6 mensen nodig voor 6 radioprogramma’s en wilde behalve boeiende wetenschappers en de noodzaak van vrouwelijke gasten ook iets doen met het thema “de (on)redelijkheid van het christelijk geloof”. Zo kwam ik toch weer terecht bij Emanuel Rutten.

De manier waarop Emanuel dit thema aanpakt komt zeer erudiet op mij over. Dwars door alle technische aspecten en het beta-jargon van de logica zie ik toch een belezenheid en een bewustzijn dat mij intrigeert. Daarbij gaat hij verder dan de aloude stellingen en meen ik dat hij echt iets nieuws te pakken heeft. Ik zal de inhoud later ter sprake (proberen te) brengen. Ook Andries heb ik hiervan kunnen overtuigen. Zelfs met veel enthousiasme.

Zo verdiepte ik mij in zijn bijdragen en had ik met hem een voorgesprek wat enorm uitliep. Daarin leerde ik hem niet alleen kennen als een zeer intelligente en erudiete intelectueel. Ik leerde hem ook nog eens kennen als een zeer bevlogen en enthousiaste gast met meer humor dan de foto en de thema’s op zijn website doen vermoeden. Dit zegt natuurlijk meer over mijn misvormde interpretatie, Emanuel! Dus mijn excuus daarvoor! Natuurlijk loop ik hetzelfde risico op mijn blog. Of andersom.🙂

Dit alles loopt dwars door mijn aandacht voor Alister McGrath heen. Ik heb het boek nog steeds niet helemaal goed bestudeerd. Maar ik schiet al aardig op. Behalve de afleiding door Emanuel werd ik ook nog eens afgeleid door het communicatieve aspect dat ik bij McGrath mis. De ondertitel luidt immers “communicatie van het christelijk geloof”. Dit heeft mij getriggert om daarin al wat extra onderzoek naar te doen. Hoezo gebrek aan focus?😉

Nu mij ook nog eens gevraagd is om een recentie te schrijven voor het boek “De gelovige geest” van psycholoog en neurowetenschapper Michiel van Elk (UvA) en ik daar ja op heb geantwoord, is mijn plan om blogs te schrijven over apologetiek behoorlijk gewijzigd. Het zal dus in een minder snel tempo gaan – zoals je nu hebt gemerkt – maar uiteindelijk kan ik er wel meer in meenemen. Niet alleen de “beta-apologetiek” van Emanuel komt aan de orde, maar ook nog eens de wat bredere apologetiek of geloofscommunicatie van McGrath en de neurowetenschappelijke tegenwerpingen zullen mogelijk een plekje krijgen op mijn volgende blogs over apologetiek. We zitten immers nog steeds ook met de apologetische vraag of geloof in God niet louter een product kan zijn van onze hersens, zoals Dick Schwaab ons wil laten geloven.

Dit alles en meer zal ik dus in de komende maanden voorbij laten komen. Hierbij zal ik niet alleen ingaan op intellectuele afwegingen waartoe ik word uitgedaagd. Ik zal ook kijken wat dit nu werkelijk oplevert in mijn zoektocht naar een persoonlijke manier om te geloven en een eigentijdse manier om dit geloof en misschien ook wel ongeloof met anderen te delen. Dus “stay tuned!”, als dit je interesseert🙂

vriendelijke groet,

Ronald

4 thoughts on “Laat de apologetiek mij van mijn zwakke geloof vallen?

  1. Jan Willem schreef:

    Ronald, laat je niet misleiden door door een ‘redelijke’ verwoording van de rede, eruditie en statuur, maar blijft trouw aan de wortels je fundamentele niet-wetenheid en ga door op je heuristische zoektocht naar het zwakzijn 😉

  2. Dank voor je aanmoediging J-W! Altijd welkom!🙂

    Deze heuristische bezigheden zijn voor mij altijd weer ambivalent. Ik wil mij nergens voor afsluiten en niet vervallen in een “zie-je-wel-isme”. Dat werkt ook verdovend op de verwondering en kan uiteindelijk cynisch en eenzaam maken. Daar heb ik ervaring mee🙂 Dus als er iets nieuws is, neem ik er graag kennis van en wil het op waarde schatten om ermee behulpzaam te kunnen zijn. Op dit moment zie ik een waarde in de context van een liefdevolle relatie waarin redelijkheid behulpzaam wordt om anderen (en daarmee ook mezelf) op weg te helpen in onze gezamenlijklijke zoektocht naar betekenis, ruimte en bestemming. Redelijkheid hebben we ook nodig om goed met elkaar en onze aarde om te gaan. Maar er is meer nodig dan redelijkheid. Zonder naastenliefde kan redelijkheid heel eng worden. Dus vanuit de naastenliefde zie ik mogelijkheden. Maar (om je gerust te stellen;) de verwondering voor het onuitsprekelijke blijft mijn primaire ervaring en mijn aangename herkenning bij mijn grote meester A.J. Heschel😉 In dit besef ben ik “gelukkig” niet eenzaam en alleen. Maar dat is natuurlijk tot op zekere hoogte. Zijn wordt altijd verzwakt door het worden, zeg ik maar. Het staat niet stil, het beweegt. Waar vandaan en waar naartoe?

    • Hoi MNb,
      Zojuist gelezen en wat is nu het punt wat jij wilt maken? Het gaat mij immers niet om de kwalificatie of de diskwalificatie van mensen – zoals jouw opmerking lijkt te suggereren – maar om het inhoudelijk gesprek wat aansluiting vindt bij persoonlijke vragen die te maken hebben met onze existentie als mens.

      Dat de beste man erudiet is in zijn vakgebied laat zijn status van dienst zien. Tot op zekere hoogte is het voor mij boeiend wanneer binnen het terrein van de wetenschap weten in speculeren overgaat. Het zijn hypothesen die nog om nader onderzoek vragen, is mijn indruk. Maar zeker heel boeiend. Misschien zal het onderzoek zijn hypothese bevestigen. Verifiërend of falsifiërend. Prima! De uitspraak die Carroll aan het eind maakt nl. dat wetenschappelijk denken tot een materialistisch wereldbeeld leidt, is weinig problematisch voor iemand die beseft en gelooft dat er meer dan wetenschap is. Het is trouwens ook een cirkelredenering omdat het materialistische wereldbeeld al tot de uitgangpunten behoort van wetenschap. Het gaat dus ook uit van een materialistisch wereldbeeld. Een daar heb ik geen moeite mee. God is geen zaak van de wetenschap. Theïsme of atheïsme kan dus geen zaak van kosmologie zijn. Dat gaat eraan vooraf of dat gaat eraan voorbij. Hoe dan ook valt het buiten de rand.

      Wat Emanuel doet is alleen een principe uit de wetenschap of de kosmologie halen waarover de meeste consensus is. Hieruit haalt hij een principe van redelijkheid (alles heeft een begin) en past hij toe in zijn argumentatie voor het theïsme. Dat geeft een indruk van redelijkheid en dat mag een filosoof doen. Dit is niet strikt wetenschappelijk maar filosofisch dus.

      Of dit iets zegt over het bestaan van God is voor mij niet zo belangrijk. Redelijkheid is nuttig en noodzakelijk zelf, maar voorbij de redelijkheid is het onuitsprekelijke. De werkelijkheid is vol betekenis, meer dan woorden en redelijkheid kunnen omvatten. Daar leef ik uit. En als jij dat niet wil is dat jouw goed recht.

      In ons gesprek met elkaar zoeken we naar redelijkheid in wat wij ervaren en beleven en hoe wij met elkaar om willen gaan. Ik vind de wetenschap zeer nuttig, maar met de wetenschap kom je niet uit bij naastenliefde. En ik zou niet willen/kunnen leven in een wereld zonder naastenliefde. Het is de naastenliefde die mij in gesprek brengt met jou en die redelijkheid zoekt in hetgeen wat we samen delen of waarin we het niet met elkaar eens zijn. En daarin krijg je van mij alle ruimte🙂

      Maar ik ben benieuwd naar het punt wat je wilde maken. Want het kan zomaar zijn dat mijn woorden daar niet op aansluiten.

      vriendelijke groet,

      Ronald

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s