Laat het inzicht met rust – A.J. Heschel

In het kader van opnieuw afstemmen op mijn bronnen😉 wil ik dit keer stil staan bij Abraham Joshua Heschel.

In mijn vorige blog heb ik laten zien dat Vattimo meer mijn provocatieve of tegendraadse inspirator is. Ik waardeer hem, omdat ik vind dat hij de vinger op plekken legt en een luis in de pels is bij ontwikkelingen in onze samenleving, die mij ook bezorgd maken. Ontwikkelingen waar ik zelfs last van heb. In zijn kritiek herken ik mijn ongemak en in zijn oproep zwakheid zie ik ook een mogelijke oplossing. Op z’n minst voor mezelf! Niet dat ik daarin ben gearriveerd. Het is een richting die ik voor ogen wil houden. Maar tussen Vattimo en mij blijven er ook verschillen bestaan. Een symbiose zal het niet worden. Misschien stelt dit sommige kritische reaguurders gerust.😉

Abraham+Joshua+HeschelAbraham Joshua Heschel (1907-1972) lijkt in bepaalde opzichten wel op Vattimo. Hij spreekt ook vanuit een besef dat de westerse mens is afgedreven van het oorspronkelijke. Hij ziet het als zijn taak om de westerse mens weer terug te brengen bij een moment wat aan het denken vooraf gaat. Zoals Vattimo pleit voor een verzwakking van de metafysica die als een onderdrukker de spontane onbevangenheid van mensen geweld aan doet. Misschien wel vanuit eenzelfde profetische motivatie.

Het boek ‘God zoekt de mens’ van Heschel ontdekte ik al in 1991 ergens in zo’n witte boekenmarkt waar ze ook dvd’s en schrijfboekjes verkopen. Ik wist toen nog niet dat het mij op zo’n diep niveau anders naar de werkelijkheid zou laten kijken. Ook in mijn bijbellezen veranderde door dit boek. Hij heeft me geleerd over het onuitsprekelijke, de verwondering, de aanbidding en het besef van God. Een oerervaring die we ook nog eens als mensen met elkaar delen. Soms tot op grote hoogte. Maar in die tijd geloofde ik nog niet zo lang in God en waren de woorden van Heschel totaal nieuw voor me. Dit hoorde ik ook niet bij gelovigen om mij heen.

Abraham Joshua Heschel is geboren in een chassidische rabbijnenfamilie en werd door Martin Buber als opvolger gekozen in het Joodse Leerhuis in Frankfort am Main. In 1938 werd hij door de Gestapo naar Warschau uitgewezen. Daar ontvluchtte hij de oorlog en reisde via London naar de VS, trouwde met een muzikante en gaf les in ethiek en mystiek. Hij was een echte bruggebouwer tussen verschillende bevolkingsgroepen binnen en buiten het jodendom. Hij zette zich actief in voor vrede en gelijkheid van rechten. Hij was een vriend van Martin Luther King tot aan zijn dood.

rebirth_032511

Heschel lezen is vooral een manier om uit je verstand in een soort van bewustzijn en besef te komen van de werkelijkheid van God en hoe daarin te zijn en te leven. De priester/auteur Henri Nouwen zegt hierover: “Heschel lezen alleen al geeft mij het bevrijdende gevoel dat ik mag zijn zoals ik ben.”

Als je behoefte hebt aan meer kennis of meer grip op de werkelijkheid dan kan Heschel soms wat frustreren. Hij laat je eerder zien dat de grip op de werkelijkheid met je verstand ergens stil blijft staan. Vervolgens gaat het besef verder of misschien beter terug in het onuitsprekelijke waar onze woorden ontoereikend zijn en waar God’s betrokkenheid op ons aanvangt en de vonk in onze ziel tot leven komt. Dit werkt hij uit in de Joodse geest. Vanuit deze vlam die God in ons wekt, krijgen we besef van God en groeit het verlangen om de tijd te heiligen met daden van rechtvaardigheid (mitswot). Graag wil ik je meenemen naar deze ervaring door middel van het volgende citaat uit “De mens is niet alleen” (p.85):

Onze bewustheid van God is de samenhang* van de stilte, waarin onze ziel zich vermengt met het goddelijke, waarin het onuitsprekelijke in ons in verbinding is met het onuitsprekelijke dat ons te boven gaat. Het is het avondrood van de jaren waarin ziel en uitspansel tezamen stil zijn, het uitvloeisel van opgespaarde zekerheid omtrent de overvloedige, nooit wegebbende tegenwoordigheid van het goddelijke. Al wat wij zouden moeten doen is het inzicht met rust laten en luisteren naar de diep in onze ziel verscholen zekerheid dat zij slechts een tussenwerpsel is in het immense script van Gods eeuwige spraak.

Het grote inzicht wordt niet bereikt door diep na te denken over of gevolgtrekkingen te maken omtrent het hiernamaals uit het hier en nu. In het rijk van het onuitsprekelijke is God geen hypothese die is afgeleid uit logische vooronderstellingen, maar een onmiddelijk inzicht, zo vanzelfsprekend als het licht. Hij is niet iets dat wij met het licht van de rede in het duister moeten zoeken. In het aangezicht van het onuitsprekelijke is Hij het licht. Als de ultieme bewustheid arriveert, gebeurt dat in een flits, plotsklaps.

Zo ontstaat de bewustheid van God niet stapsgewijs, van bedeesdheid naar intellectuele vermetelheid, van gissing, tegenzin, naar zekerheid. Het is ook geen besluit dat men neemt op het kruispunt van de twijfel. Zij komt als wij, in de wildernis dolend, de weg kwijt zijn en plotseling de onveranderlijke poolster aanschouwen. Vanuit een eindeloos verlangen, vanuit ontkenning en wanhoop, barst de ziel in een woordelijk snikken uit.

*Heschel gebruikt hier het woord ‘syntaxis’ ipv ‘samenhang’. Dat vond ik te moeilijk technisch…

Dit valt allemaal onder de paragraaf waar boven staat Laat het inzicht met rust. In een volgende blog zal ik iets citeren uit het volgende stuk waar boven staat Gods wedijver om de mens.

abraham-heschel-head.tDeze leek me wel grappig… Dus met een knipoog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s