zwak geloven

langs de randen van geloof en ongeloof


Een reactie plaatsen

Laat het inzicht met rust – A.J. Heschel

In het kader van opnieuw afstemmen op mijn bronnen ;-) wil ik dit keer stil staan bij Abraham Joshua Heschel.

In mijn vorige blog heb ik laten zien dat Vattimo meer mijn provocatieve of tegendraadse inspirator is. Ik waardeer hem, omdat ik vind dat hij de vinger op plekken legt en een luis in de pels is bij ontwikkelingen in onze samenleving, die mij ook bezorgd maken. Ontwikkelingen waar ik zelfs last van heb. In zijn kritiek herken ik mijn ongemak en in zijn oproep zwakheid zie ik ook een mogelijke oplossing. Op z’n minst voor mezelf! Niet dat ik daarin ben gearriveerd. Het is een richting die ik voor ogen wil houden. Maar tussen Vattimo en mij blijven er ook verschillen bestaan. Een symbiose zal het niet worden. Misschien stelt dit sommige kritische reaguurders gerust. ;-)

Abraham+Joshua+HeschelAbraham Joshua Heschel (1907-1972) lijkt in bepaalde opzichten wel op Vattimo. Hij spreekt ook vanuit een besef dat de westerse mens is afgedreven van het oorspronkelijke. Hij ziet het als zijn taak om de westerse mens weer terug te brengen bij een moment wat aan het denken vooraf gaat. Zoals Vattimo pleit voor een verzwakking van de metafysica die als een onderdrukker de spontane onbevangenheid van mensen geweld aan doet. Misschien wel vanuit eenzelfde profetische motivatie.

Het boek ‘God zoekt de mens’ van Heschel ontdekte ik al in 1991 ergens in zo’n witte boekenmarkt waar ze ook dvd’s en schrijfboekjes verkopen. Ik wist toen nog niet dat het mij op zo’n diep niveau anders naar de werkelijkheid zou laten kijken. Ook in mijn bijbellezen veranderde door dit boek. Hij heeft me geleerd over het onuitsprekelijke, de verwondering, de aanbidding en het besef van God. Een oerervaring die we ook nog eens als mensen met elkaar delen. Soms tot op grote hoogte. Maar in die tijd geloofde ik nog niet zo lang in God en waren de woorden van Heschel totaal nieuw voor me. Dit hoorde ik ook niet bij gelovigen om mij heen.

Lees verder


10 reacties

Tegendraads is (weer) “hot”!

(Deze bijdrage is in aangepaste vorm met mijn toestemming overgenomen door Goedgelovig. Deze versie en alle reacties zijn hier te vinden)

Ja het is zover! De tegendraadse spiritualiteit is weer in de picture op het protestantse erf. Er verschijnen 2 boeken in één week met de (onder)titel “tegendraads”. Allereerst is daar het boek van Herman Paul en Bart Wallet met de titel Oefenplaatsen en als ondertitel tegendraadse theologen over kerk en ethiek. En vervolgens is daar het boek van Jan Wolsheimer – ook bekend als @eeuwigheid – met de titel Tegen de draad.

De ongemakkelijke tegendraadse spiritualiteit
Dit lijkt me een goede aanleiding om het begrip tegendraadse spiritualiteit eens voor het voetlicht te brengen. Een spiritualiteit die in sommige kringen wat ondergesneeuwd is geraakt en vaak met argusogen wordt gevolgd. In evangelische kringen kan het al snel worden weggezet als ongeestelijk, dwars of liefdeloos en in gereformeerde kringen zijn tegendraadse geluiden niet minder bedreigend voor de gevestigde gereformeerde status quo. Ook in katholieke kring is er een groot risico dat tegendraadsen naar de marge worden verwezen. Dit overkwam de grote theoloog Hans Küng toen Rome hem – na kritiek op de Pauselijke onfeilbaarheid – zijn leerbevoegdheid afnam. De uitschakeling of onschadelijkmaking van tegendraadsen is niet ongebruikelijk in de historie van de gevestigde kerken.

Lees verder


Een reactie plaatsen

In den beginne was er… de ontmoeting

Hoe zit het nu met de verhouding theologie en geloofsleven? Dit is een vraag die ik mezelf langere tijd heb gesteld. Ook toen ik theologie studeerde en colleges volgde.

Ik vond het ook altijd erg bijzonder dat het geloof daar veelal tot een rationele zaak werd gemaakt. Voor mij des te vreemder omdat ik zonder geloof heel rationeel heb gedacht of geloof maar nooit op punten uitkwam waar ik nu met geloof op uitkom bij het nadenken over geloof.

En dan kom ik toch weer bij het gesprek rond Rob Bell. Ook in dit gesprek worden zijn vragen acuut gezien als theologische vragen waarop antwoorden moeten komen. “Hij stelt goede vragen…” En als Bell ons niet bij antwoorden brengt dan lijkt hij “gevaarlijk” bezig en schrijven we hem gewoon maar antwoorden toe.

Lees verder


15 reacties

Hemel en hel (1) – Zijn we gericht op het hier en nu?

De nu volgende blogjes “Hemel en hel” zijn blogjes die ik zondag in één keer had geplaatst. Voor de leesbaarheid heb ik ze nu in verschillende blogjes verdeeld. Het zullen er zo’n 5 in totaal worden.

Op dit moment ben ik begonnen aan het boek van Francis Chan. En heb ik gekeken naar Door de wereld. Mijn tenen passen niet meer in mijn schoenen, omdat ze enorm krom staan.

Zonder dramatische te willen doen, sta ik toch op het punt van afhaken omdat ik het gesprek een kant op zie gaan die ik erg ongelukkig vind. Niet afhaken van mn geloof, maar wel van het debat. Hier was ik al bang voor en hiervoor hebben anderen mij ook al gewaarschuwd. Maar ik had nog goede hoop. Misschien heel naïef van mij… Zal ik er donderdag nog wel bij zijn? Ik weet het nog niet. Misschien stilletjes in een hoekje weggedoken, misschien alleen omdat ik vooraf en nadien inspirerende mensen zal ontmoeten.

Lees verder


11 reacties

Voorbij alle belemmeringen… (Rob Bell) 3/3

Inleiding
Deze bijdrage gaat verder op de meer practice based benadering van Rob Bell ten opzichte van de meer evidence-based benaderingen in de theologie. Bell’s boek Love Wins is geboren uit zijn missionaire praktijk en zijn vragen zijn vragen vanaf de werkvloer. In zijn boek zoekt hij de ruimte die er binnen een bijbelse theologie is, om met deze antwoorden om te gaan. Hierbij maakt hij gebruik van de narratieve methode.

Lees verder


52 reacties

Nog maar een keer “Love wins” van Rob Bell

Een onvruchtbare discussie?
Er is al veel te doen geweest om het boek van Rob Bell. Er is een heuse avond geweest met belangstellenden uit heel het land – waaronder ook ik – en er zijn diverse blogs verschenen. En terecht! Het is een boekje wat deze belangstelling meer dan waard is. Dat is mijn mening.

Alleen heb ik bij dit alles het vermoeden dat de discussie over dit boek een kant op is gegaan die ik te weinig nuttig vind. En ik durf de hypothese op te werpen dat Bell deze discussie liever ook niet deze kant op ziet gaan. Veelal is de discussie gegaan of we het nu wel of niet met Bell eens kunnen zijn over zijn visie op de hel en op de hemel. Vooral zijn universalisme is op de korrel genomen door veel mensen. De gedachte dat ieder mens uiteindelijk behouden zal worden door God’s aanhoudende liefde is voor velen toch moeilijk te verteren.

Lees verder


8 reacties

Hoe kan Rob Bell mij verder helpen met naastenliefde?

In de cirkel van een persoonlijke hermeneutiek wil ik mij bewust worden van mijn gedachten en de manier waarop ik mijn ervaring inga. Dit helpt mij ook om vervolgens weer op mijn ervaringen te reflecteren en te conceptualiseren. Zoals dit bijvoorbeeld in de cirkel van Kolb gebeurt.

Zo wil ik vooraf aan het lezen van het boek Love Wins van Rob Bell,  stilstaan bij mijn aanloop tot dit boek en bij mij vragen die ik heb op de weg die ik ga met God. Waar ben ik op mijn weg en waarin ga ik Rob Bell tegenkomen? Hierbij komt ook nog eens dat ik voor mijn werk nadenk over missionaire mogelijkheden. Ook daarin ben ik benieuwd wat dit boek mij zal aanreiken. Op welke manier wil ik met mensen om mij heen mijn geloof delen?

Zwak geloven als persoonlijke weg naar onbevangenheid
Ik krijg toch steeds meer de indruk dat ik met mijn zwak geloven weer terug wil gaan naar een onbevangenheid die ik had toen ik net christen was geworden. Misschien niet zo onbevangen in alles wat ik had gedaan en had meegemaakt, maar wel een soort puurheid in mijn onbevangen kijk op geloven.

Lees verder


4 reacties

Veel verhalen maken nog geen hele werkelijkheid

“Tegenover de directheid van de relatie wordt al het indirecte onbelangrijk.”
(Martin Buber in Ik en Jij p. 17)

Tijdens momenten van zelfmedelijden en melancholie, vraag ik me wel eens af of mensen om mij heen mij nog wel gaan begrijpen ;-)

Vaak lukt het me niet om mijn gedachten goed over te brengen. Dan zeg ik hetzelfde weer op een andere manier, maar al snel lijkt het erop dat ik verval in herhalingen. Dat gevaar loop ik ook hier op mijn blog. Vooral de meer contemplatieve mensen zullen deze ervaring herkennen. De taal van verdieping hebben we dit genoemd in de spiritualiteitwijzer. Hoe kan je de diepte van je ervaring met al zn consequenties overbrengen in symbolen van taal?

Het lukt me slecht om treffende woorden te vinden om wat ik echt beleef aan de werkelijkheid recht te doen. Er gebeuren dingen die ik opvang in het kommetje van mijn begrip en die ik graag met anderen deel. Maar mijn kommetje is niet heel het gebeuren en wat ik kan delen is niet alles want er in mijn kommetje zit. Maar alleen al dit besef is prettig als ik het kan delen in de relatie tot anderen. Het is het besef dat het mysterie vooraf gaat aan alles wat we kunnen snappen en doen. Het besef van de grootsheid van mijn bestaan en alles om mij heen. In deze grootsheid van zijn moet ik mezelf zien te worden en het is in deze grootsheid van zijn/worden waarin we direct met elkaar in relatie staan. Alleen daardoor word ik een zelf of mezelf, als we Martin Buber mogen geloven.

Lees verder


1 reactie

Bruggen bouwen om te verbinden – deel 2 van drieluik tegen geweld

Bruggenbouwers van tegenwoordig
Het klinkt paradoxaal wanneer ik zeg dat in het laatste decenium de vraag naar bruggen vaker wordt gehoord. Door alle media kunnen mensen zich moeilijker afsluiten van elkaar en raken ze beter op de hoogte van elkaars leven. De ene reactie wordt ook sneller gevolgd door een tegenreactie lijkt het. Het kost ook steeds meer moeite om je ervan af te sluiten. Dit geeft enerzijds verbondenheid, maar anderzijds ook het besef van de enorme afstand tussen mensen en culturen. De polarisatie naar aanleiding van de gewelddadigheden vanaf 9/11 en wat er volgde wordt snel opgevolgd door tegengeluiden. Dat maakt het complexer de tijdgeest met een woord te synthetiseren.

Met de behoefte aan bruggen zijn de bruggen niet gelijk gebouwd. Het postmodernisme schiet tekort in het bouwen van bruggen. Zij leveren enkel nuttige bijdragen aan de individuatie. De grote verhalen zijn daarin immers negatief voor het individu en hebben een gewelddadig karakter. Maar wat kan nu samenbinden?

Lees verder


Een reactie plaatsen

Tear down this wall – drieluik tegen geweld (deel 1)

Deze bijdrage is het eerste deel van een drieluik tegen geweld. Het sluit aan bij mijn blog op Staat Geschreven. Deel 1 begint vanuit een persoonlijke ervaring van geweld en muren die we bouwen en werkt toe naar deel 2 waarin het afbreken van muren en het bouwen van bruggen voorbij komt. In deel 3 wil ik een praktische aanpak voor stellen geïnspireerd door geweldloze communicatie.

Verlangen
Ik heb de indruk dat er een soort aardverschuiving moet plaatsvinden. Misschien zelfs met een Tsunami om alle muren die wij onnodig opwerpen naar elkaar met de grond gelijk te krijgen. Dit is misschien wat tegendraads en rigoureus geformuleerd, maar ik sta open voor correctie. In mijn vorige blog was ik immers ook wat te stellig en algemeniserend, moet ik achteraf constateren. Dus daarom maar weer terug naar zwak geloven. Ik dank mijn lezers voor hun corrigerende reacties!

Ik zal nu maar gelijk zeggen dat sommige muren ook bescherming bieden en dat het wegbreken van muren gepaard vaak gaat met angst. Angst voor de andere ander, voor het onbekende, maar misschien ook terechte angst voor het bedreigende en het onveilige. Het lijkt me bij zwak geloven passen om zo geweldloos mogelijk te werk te gaan. Dus geen druk van buitenaf, maar motivatie en kracht van binnenuit. Dit gezegd hebbende…

Maar ik hoop dat mijn verlangen helder is. Ik zou graag willen dat onnodige muren tussen mensen verdwijnen en er een wisselwerking ontstaat tussen mensen van naastenliefde en elkaar rechtdoen. Liefde die de angst langzaam maar zeker opzij kan schuiven. Het lijkt mij zinvol voor zelfonderzoek om te kijken welke muren er bij ons dan onnodig zijn. Daartoe wil ik uitnodigen of uitdagen.

The Wall
Afgelopen maandag was ik op het indrukwekkende concert van Roger Waters de vroegere  voorman van Pink Floyd. Met een spectaculaire show voerde hij het dramatische verhaal van The Wall op, waarin hij vertelt hoe traumatische ervaringen hem pijn deden, waardoor hij zich steeds meer ging beschermen met een muur. Een muur tussen hem en de wereld buiten hem. Zijn vader sneuvelde in de oorlog,

zijn overbeschermende moeder hield hem eronder, zijn stukgelopen relatie(s) brachten hem afwijzing en eenzaamheid, zijn onderdrukkende en geweldadige leraren deden hem pijn en zo werd de muur huizenhoog. De muur die zijn bescherming was, werd ook zijn eenzaamheid en zijn wanhoop. Daar zat hij alleen met zijn gedachten van veroordeling, schuld en waanzin.

“The wall was too high, as you can see!”

Lees verder

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 1.136 andere volgers