Welkom

Als er twee woorden zijn waar ik enorm veel moeite mee heb, dan zijn dit de woorden zwak en geloven.

Zwak
Ik vind zwak een erg moeilijk iets, irritant soms ook. Als man en als liefhebber van superheldfilms, vechtsporten en al het goede en mooie wat kracht soms uitwerkt, vind ik zwak iets afstotends hebben. Het klinkt zo passief en hulpbehoevend. Doorzettingsvermogen, discipline, kracht en incasseren heb ik altijd geleerd tijdens mijn sportieve leven. Maar ook op de werkvloer en in andere sferen is zwakheid niet gelijk iets waarmee je een positieve indruk maakt. Hoe kan zwak nu  positief zijn?

superhelden

Geloven
En dat geldt ook voor geloven. In de beeldvorming van onze ‘(post-)geseculariseerde’ samenleving is geloven toch vaak gekoppeld aan een historisch patroon van onderdrukking, onvrijheid en massareligie. Zeker nu we in een pluriforme maatschappij leven waar religie vaak wordt gekoppeld aan extremisme en geweld, krijgt geloven al snel iets verdachts. En in de media geldt de wet van negatieve extremen en wordt religie al snel ‘geframed’ met Islamitische Staat (Islam) en Staphorst of de SGP (protestantisme) of misbruikschandalen (RKK), ondanks de populaire paus. En wat is geloven nu precies in een samenleving waar we zelf onze weg uitkiezen, op ons gevoel af gaan en anders via betrouwbare en meetbare manieren zoeken naar zekerheid? In relatie tot ons hedendaagse levensgevoel is geloven al snel onpersoonlijk, moeilijk, niet populair/cool en minder betrouwbaar dan de zekerheid die de wetenschap ons kan bieden?

Toch wil ik zwakgeloven op een manier voorbij laten komen die gekoppeld is aan iets wat van waarde is voor iemand in onze tijd en in onze samenleving. Ik kan dit alleen maar doen vanuit mijn verhaal en vanuit mijn reflectie op de gebeurtenissen of in religieuze termen: vanuit een persoonlijk getuigenis.

Persoonlijk
Mijn naam is Ronald en geboren en getogen in Rijnsburg ben ik voor mijn studie aan de Sociale Academie (HSAO) naar Ede gekomen. Daar woon ik na ruim 20 jaar nog steeds met mijn vrouw en drie kinderen. Na enkele jaren maatschappelijk werk in Amsterdam, werd ik werkzaam bij de publieke omroep (EO) sinds 2 jaar adviseur en coach jongerenwerk en maak ik deel uit van het team missionaire gemeente ontwikkeling van de Unie van Baptistengemeente en ben ik lid van het ExCo van Europese Baptisten Jongeren. Ik heb mij vanaf 1990 en naast mijn werk altijd beziggehouden met jongerenwerk, pastoraat en missionaire kerkvormen en allerlei andere projectjes. Nu is ons gezin zo’n 4 jaar betrokken bij De Lunch een soort kerk voor de wijk in een kinderboerderij. Daarnaast zijn we lid van baptistengemeenten ‘Op Doortocht’. Met onze lunchvrienden volgen we het traject met learning communities van NL-zoekt. Dit traject heb ik al eerder met jongerenwerkers bij LEF-Navigators gevolgd. Naast mijn vorming op de sociale academie, studeerde ik theologie aan de CHE en sinds enkele jaren religiewetenschappen in Utrecht. Daar ben ik bezig met de plaats van religies in hedendaagse samenlevingen (onderwijs, opvoeding, organisatie, publieke ruimte, etc.). Levensbeschouwing vind ik dan een betere term omdat er ook perspectieven voorbij komen die zichzelf niet gelijk religieus noemen (atheïsme, secularisme, spiritualiteit etc.). De meer pedagogische en filosofische vakken hebben mijn voorkeur. Al met al veel inspiratie voor mijn blog zwak geloven.

Terug naar zwak geloven
Zwak is dan een vorm van kwetsbaarheid en besef van onvermogen die mijn leven heeft verrijkt: niet sterk moeten zijn of voldoen aan wat zou moeten volgens maatstaven van anderen. Ook al zijn deze maatstaven nog zo gewoon. Maar zwak is voor mij tegelijk ook de werkelijkheid van mijzelf als beperkt persoon. In het ouder worden lijkt dit toe te nemen, maar de eerlijkheid gebied mij te zeggen dat in mijn sterkste jaren deze beperkingen niet minder waren, misschien wel anders. Net zoals de man in een boek van Chaim Potok (De Troop-leraar) die werd opgezadeld met een vieze, oude, stinkende, beschadigde hond, moest leren dat deze hond een spiegel was voor zijn eigen kwetsbare en beschadigde bestaan. Een realiteit van angst en pijn die we graag ontlopen en waar we het liefst van wegkijken, is mijn indruk. Via een zwak perspectief kom ik op het spoor van deze kwetsbare werkelijkheid en daar aangekomen blijkt dit zwak op een bijzondere manier vol te zijn van kracht, schoonheid, vrijheid en wijsheid. Iemand die publiceert over de kracht van kwetsbaarheid is Brené Brown.

Opnieuw geloven
Geloven is voor mij een zeer wisselvallig iets gebleken. Ik ben ermee opgegroeid, maar dat geloof bleek niet voor mij te zijn. Niet in de manier waarop ik dit om mij heen zag gebeuren. Dit was geen zwaarmoedig geloof en meestal ook niet dwingend, soms heel zorgend en liefdevol zelfs. Toch ontstond bij mij het idee dat geloven was gekoppeld aan beperking, massa, onvrijheid en iets wat mijn vrijheid in de weg stond. Mijn geloven verdween als koude sneeuw in de warme zon en ik noemde mezelf al snel een atheïst. Loosing my religion van REM was en is voor mij nog steeds een erg aansprakelijk nummer.

Toch had ik hier geen vrede mee, want hoe kon ik nu echt weten dat er geen God was? Met de term agnost had ik deze onzekerheid ondervangen en kon ik achter een muur apathie mij afzonderen in mijn eigen wereld. Met het Boeddhisme had ik wel iets. Zen was wel cool en relaxt. Ook wel vol rust en vrede en zonder een God die betrokken op mij was, dacht ik toen.

Dat mijn beleving buiten de grotere realiteit stond werd mij duidelijk toen ik een soort ervaring kreeg als NEO uit de film Matrix. Zoals NEO nieuwe mensen tegenkwam en onverklaarbare ervaringen had, gebeurde er ook in mijn wereld teveel wat ik niet meer kon verklaren met de oude methoden die ik acceptabel vond. Toen alles zo hoog opliep, de cognitieve dissonantie buitensporig groot werd en er andere lijntjes bij elkaar kwamen, moest ik een keuze maken. Maar – net als NEO in The Matrix – hoe kan je nu kiezen als je iets hebt meegemaakt wat superveel echter tot je komt en waardoor al het eerdere wordt gerelativeerd?  Echter nog dan je zintuigen en je verstand je tot dan toe hebben doen geloven. Dat kunnen we dus overtuiging noemen. Ik was overtuigd van een werkelijkheid voorbij de grenzen die ik tot dan toe voor mezelf had gesteld. En dit werd het nieuwe geloven voor mij. Geloven ging vanaf toen door mijn ervaring heen. Niet alleen mijn ervaring, want ik moest er ook kritisch op kunnen reflecteren. En al reflecterend kan ook ervaring en waarneming ons voor de gek houden. Dus dit werd een zoektocht niet alleen door religieuze geschriften, maar ook door psychologie en filosofie. Alle variaties op de projectietheorie van religie kwamen voorbij. Wat kon ik nog voor waar aannemen, wat kon ik nog geloven?

God

In mijn zoektocht om deze spirituele ervaring (met christelijke inhoud) in relatie tot het christendom te zien, zag ik naast overeenkomsten ook verschillen met gangbare gewoonten binnen het christendom. Om dit te kunnen verklaren, bleef ik zoeken en kwam ik terecht bij zwak geloven. Ik vond de term bij de Italiaanse filosoof Gianni Vattimo.

Als hoogleraar filosofie in Turijn en (Euro)parlementariër verzette hij zich luid en duidelijk tegen het alpha-mannetjesgedrag van toenmalig president Berlusconi. Vattimo was een invloedrijk figuur in postmoderne kringen maar noemde zichzelf liever laat-modern. Hij werd later opnieuw religieus en schreef toen het boek Ik geloof dat ik geloof. Ik heb veel van hem geleerd als een zeer oorspronkelijke en wat provocatieve filosoof met wat flamboyante en eigenzinnige trekjes. Ook heb ik hierin vanaf 2000 veel geleerd van Anselm Grün, Henri Nouwen en voel ik mij theologisch verwant met veel uit de Emerging Conversation. Filosofisch heb behalve bij de postmodernen ook veel herkenning bij existentialisten als Søren Kierkegaard en Gabriël Marcel. Ook ben ik een groot liefhebber van Joodse wijsheidsbronnen. Abraham Joshua Heschel en Martin Buber kan ik niet ongenoemd laten.

Gianni Vattimo , italiensk filosof *** Local Caption ***

Gianni Vattimo – filosoof en politicus

Voor mij is zwak geloven een vorm geworden van kwetsbaar en onbevangen gaan voor waar ik van overtuigd ben geraakt.  Overtuigd raken en kwetsbaar zijn lijken misschien paradoxaal, maar kunnen juist goed samengaan als ze worden gezien vanuit een zeer persoonlijk perspectief. Hierbij leef ik in het spanningsveld tussen individu en grotere groep of traditie. Daarin heb ik geleerd dat traditie ook verrijkend kan zijn en ruimte kan geven als het op een zwakke manier wordt toegelaten. Verzwakking kan een proces zijn waarbij het mes aan twee kanten snijdt. Mijn eigen zwakheid gaat samen met de zwakheid van iets/iemand buiten mij, wat/wie daarvoor bedreigend of imponerend was. Deze verzwakking kan met behulp van een herinterpretatie tot een nieuwe verbinding tot gevolg hebben. Bij mij was dit ook het geval bij traditie.

Bij deze verzwakking ligt bij mij een groot probleem. Ik zoek toch vaak de objectivering weer op. Nog steeds vind ik onderzoek, logica en betrouwbare kennis belangrijk. Ook lees ik graag bij anderen en spreek ik hen liever na, dan dat ik er mijn eigen versie van geef. Ik ellendig mens, wie zal mij verlossen?

Dat maakt zwakgeloven tegelijk ook een opgave. Zwak geloven is niet iets waar ik altijd ben of wat ik heb bereikt. Zwak geloven is voor mij iets waar ik altijd weer naar toe wil of naar terug moet keren als mijn pantser weer dikker is geworden en de dingen buiten mij op afstand zijn geraakt.

Ik schrijf dit nieuwe ‘welkom’ ruim tien jaar na het begin van mijn blog en na een periode van twee jaar van gebrek aan bijdrage door een veelheid van nieuwe ontwikkelingen en een gebrek aan voldoende continuïteit of stabiliteit in mezelf. Ook in deze periode heb ik veel ervaren en geleerd hoe kwetsbaarheid er uit kan zien en hoe het voelt, maar ook wat het (uiteindelijk) voor goeds kan doen. Zo heb ik alweer via zwakte en kwetsbaarheid de weg gevonden naar nieuwe kracht en creativiteit. Ik hoop dat ik nu ook weer voldoende moed en richtingsgevoel heb voor een doorstart  :)

Ik hoop hiermee iets meer duidelijkheid te geven van de achtergrond van mijn blog. Hopelijk vind je hier iets wat je aanspreekt of waar je het hartgrondig mee oneens kunt zijn. Ik ben altijd weer benieuwd naar reacties dus reageer gerust. Ik hoop dat ik het dan tijdig kan opmerken en erop kan reageren.

Ede, 10 maart 2016

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s